دانلود پایان نامه

پیشگیری وضعی بهعنوان یکی از شیوههای موثر پیشگیری از جرم در نظام حقوقی بیشتر کشورها قابل مشاهده است. برای این نوع از پیشگیری، ویژگیها و شیوههای مختلفی برشمرده شده و در مزایا و معایب آن نیز سخن گفته شده است. با توجه به آنکه در سخنان و سیره امام علی (ع) عوامل موثر در این نوع از پیشگیری به فراوانی یافت میشود به منظور فهم بهتر اندیشههای آن امام، در این گفتار همه این موارد توضیح داده خواهد شد.
الف- ویژگی‌ها و شیوههای پیشگیری وضعی
دانستن ویژگی‌ها و شیوههای این نوع از پیشگیری از آن جهت اهمیت دارد که تا زمانی که ابعاد آن به درستی شناخته نشود بررسی و تبیین پیشگیری وضعی از منظر امام علی (ع) به شکل صحیحی صورت نخواهد گرفت.
1- ویژگیها‌
برای این نوع از پیشگیری، ویژگیهای مختلفی را میتوان برشمرد که سه نمونه از مهمترین آنها عبارتند از:
1-1- تمرکز بر جرایم خاص: در پیشگیری‌ وضعی‌ تمرکز بر جرایم‌ خاص‌ است‌؛ یعنی‌ هر جرمی‌ اقدام‌های‌ پیشگیری‌ وضعی‌ خاص‌ خود را دارد؛ بهعنوان مثال، اقدامهایی‌ که‌ در مورد سرقت‌ وسایل‌ اتومبیل‌ صورت‌ می‌گیرد با اقدامهایی‌ که‌ از کیف‌ قاپی‌ جلوگیری‌ می‌کند، متفاوت‌ است‌.
2-1- مختص به جرایم عمدی بودن: پیشگیری‌ وضعی‌، در مورد جرایم‌ غیرعمدی‌ قابلیت اعمال ندارد؛ زیرا جرایم غیر عمدی در یک‌ لحظه‌ به‌ وقوع‌ می‌پیوندد و در مورد آنها طرح یا نقشه قبلی وجود ندارد که بتوان زمینههای بروز یا پیدایش آنها را از بین برد.
3-1- بزهدیده مدار بودن: پیشگیری‌ وضعی‌ بر محیط‌، انتخاب‌ معقول‌، سبک‌ زندگی‌ و فعالیت‌ روزمره‌ متمرکز است‌. در حقیقت‌ بزه‌دیده‌ مدار است‌ و در آن، مجرم‌ به‌صورت‌ غیر مستقیم‌ مطرح‌ است‌؛ بهعنوان مثال، روشنایی‌ کوچه‌ها و خیابانهای‌ تاریک‌، فرصت‌ ارتکاب‌ جرم‌ را کاهش‌ می‌دهد.
2- شیوهها
«کلارک»، شیوههای پیشگیری وضعی از جرم را به چهار دسته اصلی و هر دسته را به چهار گروه، تقسیم نموده است. این شیوهها عبارتند از:
1-2- افزایش تلاش برای دستیابی به هدف: ایجاد شرایطی که دستیابی شخص به هدف مجرمانه را مستلزم تلاش بیشتری نماید به چند طریق ممکن است صورت گیرد: نخست، سخت کردن آماج جرم (مثل نصب قفل ایمنی روی فرمان خودرو به منظور پیشگیری از سرقت)؛ دوم، کنترل ورودیها به اماکن مختلف یا دسترسی به اهداف مربوطه (مثل کشیدن نرده اطراف حیاط)؛ سوم، تغییر جهت اعمال مجرمانه مرتکبان (مثل بستن برخی خیابانها)؛ چهارم، کنترل و ایجاد محدودیت برای استفاده از ابزارهای تسهیلکننده ارتکاب جرم (مثل منع حمل اسلحه).
2-2- افزایش خطرات مورد نظر برای ارتکاب جرم: مواردی که در زیر این دسته قرار میگیرند عبارتند از: نخست، تحت نظر قرار دادن ورودی و خروجی اماکن عمومی (مثل کنترل چمدانها در فرودگاهها)؛ دوم، نظارت رسمی (مثل گشت پلیس)؛ سوم، نظارت بهوسیله کارمندان (مانند استفاده از ناظران پارکها)؛ چهارم، نظارت طبیعی(مثل چرغانی کردن خیابانها).
3-2- کاهش دستاوردهای مورد انتظار یا سود حاصله از جرم: این مورد نیز خود در بردارنده چهار مورد است که عبارتند از: نخست، جابجایی و برداشتن آماج جرم (مثل برداشتن ضبط خودرو)؛ دوم، شناساندن یا نشانهگذاری اموال (مثل نشانهگذاری اموال و اثاثیه ذی قیمت)؛ سوم، حذف یا کاهش جذابیت وسایل تحریکآمیز (مثل کاهش آثار مخرب سلاحها)؛ چهارم، تضییق یا جلوگیری از منافع (مثل حک کردن جوهری برچسپهای تجارتی روی کالا).
4-2- حذف معاذیر یا از بین بردن عوامل محرک ارتکاب جرم: مواردی که در این دسته جای میگیرند عبارتند از: نخست، برقراری مقررات (مانند مقررات گمرکی برای اعلام کالای همراه مسافر به مأموران)؛ دوم، تحریک وجدان و آگاهی (مانند نصب تابلو)؛ سوم، کنترل رهاکنندهها یا رها کنندههای کنترل شده (مانند نصب قفل استارت در خودرو برای جلوگیری از استفاده غیر مجاز)؛ چهارم، تسهیل رعایت قوانین (مانند نصب سطل زباله).
ب- مزایا و معایب‌ پیشگیری‌ وضعی
برای پیشگیری وضعی، مزایا و معایب متعددی گفته شده است که در این قسمت، ابتدا به ذکر برخی از مزایا و پس از آن به ذکر معایب پرداخته خواهد شد.
‌1- مزایای‌ پیشگیری‌ وضعی
به زعم بسیاری از محققان، پیشگیری وضعی نسبت به سایر انواع پیشگیریها مزایایی دارد که برخی از آنها عبارتند از:
1-1- مشارکت افراد جامعه: پیشگیری‌ وضعی‌ مشارکت‌ افراد جامعه‌ در جلوگیری از بروز رفتارهای مجرمانه را میطلبد؛ بدین صورت که اعضای‌ جامعه‌ با مراقبت‌ از خود و اموال‌ خود و دیگران‌، عدم‌ تحریک ‌دیگران‌ و رعایت‌ احتیاط‌ و ایجاد موانع‌ فیزیکی‌ در پیشگیری‌ وضعی‌ از جرم‌ مشارکت‌ می‌نمایند.
2-1- انصراف مجرمان بالقوه: در صورتی‌ که با اعمال تدابیر پیشگیری وضعی،‌ آماج‌ و اهداف‌ جرایم‌ به‌ سختی‌ محافظت‌ شده و فرصتهای ‌ارتکاب‌ جرم‌ در سطح‌ جامعه‌ از بین‌ برود و خطر افزایش‌ دستگیری‌ مرتکبان‌ نیز افزایش‌ یابد، با ایجاد امکانات‌ و فرصتهای‌ مشروع‌ بسیاری‌ از مجرمان‌ بالقوه از ارتکاب جرم انصراف داده و‌ به‌ کسب‌ درآمد از طرق قانونی‌ و مشروع‌ اقدام‌ خواهند کرد.
3-1- کم‌ هزینه‌ بودن‌: از آنجایی که هزینه این‌ نوع‌ پیشگیری‌ بر عهده‌ شهروندان‌ است‌، اجرای آن برای دولتها کم هزینه محسوب میشود.

2- معایب‌ پیشگیری‌ وضعی
با وجود مزایای متعدد، پیشگیری وضعی، معایبی نیز دارد که مهمترین آنها عبارتند از:
1-2- ایجاد مسوولیت‌ برای‌ بزه‌دیدگان‌‌:‌ افراد جامعه‌ مجبورند که‌ تدابیر پیشگیری‌ وضعی‌ را با مسوولیت‌ خود به‌ کار ببندند و به‌ دیگر علل‌ ارتکاب‌ جرم‌ توجهی‌ ننمایند. در واقع‌، این‌ رویکرد وظیفه‌ پیشگیری‌ از جرم‌ را بر دوش‌ بزهدیدگان‌ بالقوه‌ می‌گذارد و مقصر بودن‌ مجرمان‌ و عوامل‌ جرم‌زای‌ اجتماعی‌ را نادیده‌ می‌گیرد و از بی‌ عدالتی‌های‌ اقتصادی ‌و اجتماعی‌ که‌ منجر به‌ وقوع‌ جرم‌ می‌شود غافل‌ می‌ماند.
2-2- ایجاد ناامنی در شهروندان: اگر چه‌ ایجاد موانع‌ فیزیکی‌ اخطاری‌ است‌ به‌ مجرمان‌ که‌ ارتکاب‌ جرم‌ دشوار است؛ اما مفهوم‌ این عمل برای‌ شهروندان‌ این‌ است‌ که‌ در محیطی‌ بسیار خطرناک‌ زندگی‌ می‌کنند. هر چه‌ حفاظت‌ از یک‌ محیط‌ بیشتر باشد احساس ترس و ناامنی‌ نیز بیشتر خواهد بود و افراد مدام‌ احساس‌ می‌کنند که‌ خطر در کمین‌ آنهاست‌ و دولت‌ و نیروی‌ پلیس‌، قادر به‌کنترل‌ و حفظ‌ امنیت‌ شهروندان‌ نیستند‌.
3-2- عدم کارایی در همه موارد: از دیدگاه جرمشناختی، پیشگیری وضعی با محدودیتهایی مواجه است که در عمل موجب عدم کارایی آن در برخی موارد شده است. این محدودیتها را میتوان در برخورد محافظهکارانه و سطحی با جرم بدون ریشهیابی و توجه به علل ارتکاب جرم؛ عدم جامعیت آن در تحت پوشش قرار دادن تمام جرایم؛ یعنی عدم شمول آن نسبت به جرایم غیرعمدی و فرصتمدار بودن دانست. در خصوص مورد اخیر باید افزود: پیشگیری وضعی، جرایمی را شامل میشود که بر سود و زیان مبتنی بوده و یا لااقل سود و زیان در آنها نقشی تعیینکننده دارد؛ در حالی که جرایمی که نه به انگیزه مالی بلکه به دلایل حیثیتی رخ میدهد، به دلیل اینکه بر پایه سود و زیان حاصل از جرم استوارند، اعمال تدابیر پیشگیرانهی وضعی برای آنها امکانپذیر نمیباشد.

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوندبرای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  40y.ir  مراجعه نمایید.

رشته حقوق همه گرایش ها : عمومی ، جزا و جرم شناسی ، بین الملل،خصوصی…

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

گفتار دوم- پیشگیری وضعی از منظر امام علی (ع)
متون منعکسکننده سخنان و سیره امام علی (ع)، بیانگر آن است که ایشان به موضوع پیشگیری وضعی از جرم به نحو شایستهای توجه نموده است؛ بهطوریکه تنها با رجوع به نهجالبلاغه، بسیاری از ابعاد رویکرد پیشگیرانه ایشان در این زمینه، نمایان میشود. بر این اساس، در این گفتار، سعی میشود عوامل پیشگیرانه وضعی ناظر به بزهکار، بزه‌دیده و محیط از منظر امام علی (ع) و پس از آن اصول پیشگیری وضعی از منظر آن امام، بررسی و تبیین شود.
الف- راهبردهای پیشگیری وضعی ناظر به بزهکار
منظور از عوامل پیشگیری وضعی ناظر به بزهکار، راهکارهای غیرکیفری بازدارنده‌ای است که در جهت باز داشتن فرد مصمم به ارتکاب بزه در نظر گرفته شده است. این راهکارها که ممکن است گاهی به ایجاد محدودیت‌هایی نسبت به افراد نیز منتهی می‌شود، طیف متعددی از اقدامات را شامل میشود که در ادامه برخی از آنها توضیح داده خواهند شد.

1- نظارت و کنترل بزهکار
دولت وظیفه دارد با در پیش گرفتن راهکارهایی، قبل از وقوع بزه در راه از بین بردن شرایط تحقق آن تلاش نماید. بخشی از این راهکارها در جهت کنترل بزهکار، به عنوان محور اصلی ارتکاب جرم است. در عین حال دولت ‌باید به حقوق و ‎آزادی‌های فردی پای‌بند بوده و آن‌ها را نیز رعایت نماید. در مکتب حقوقی اسلام هر گونه تجسس و اعمال محدودیت در زندگی خصوصی و شخصی افراد، ممنوع است‌. خداوند در قرآن می‌فرماید‌: «یا ایها الذین امنو اجتنبوا کثیراً من الظّنّ إن بعض الظّنّ اثم و لا تجسّسوا؛ ای اهل ایمان از بسیاری گما‌ن‌ها دوری کنید که بعضی از آن‌ها گناه و معصیت است و به تجسس در امور یکدیگر نپردازید».
چنانچه به جریان برخورد امام علی (ع) با سران فرقه گمراه «بنیناجیه» نگاه کنیم سیاست جنایی ایشان در خصوص این موضوع به آسانی قابل درک است. آن حضرت در مورد برخورد با مخالفان و مجرمان میفرمود: «من به صرف اتهام، کسی را مواخذه نمیکنم و با ظن و گمان کسی را تحت تعقیب قرار نمیدهم و با کسی پیکار نمیکنم مگر آنکه عداوت ورزد و عداوت خود را آشکار نماید بازهم پیکار نمیکنم مگر آنکه او را دعوت کنم و حجت را بر او تمام کنم.» ایشان در جایی دیگر میفرمایند: اگر ما هر کس را که متهم میشود دستگیر کنیم، زندانها را از آنها پر خواهیم کرد و هرگز مرا این گونه نخواهی یافت که در کمین مردم و به دنبال حبس کردن آنان باشم مگر آنکه بزهکاری خویش را آشکار نماید. از این موضوع، به خوبی قابل استنتاج است که تدابیر پیشگیری وضعی نباید اصول و ارزشهای پذیرفته شده را زیر پا بگذارد و یکی از این اصول، همان عدم جواز ایجاد محدودیت قبل از ارتکاب جرم است.
در مقابل، آن‌جا که پای مصالح اجتماعی در میان باشد اسلام، نظارت و کنترل را بدون هیچ مسامحه‌ای تجویز مینماید؛ از این رو، بازرسی نهانی و نظارت و کنترل دولتی برای پیشگیری از وقوع بسیاری از جرایم مانند ارتشا‌، اختلاس‌‌، اعمال نفوذ ناروا‌، بازداشت غیرقانونی و مانند آن ‌که معمولاًً از طرف کارکنان دولت انجام می‌گیرد مورد تاکید سیاست جنایی اسلام است‌.
اسلام برای نظارت و کنترل بزهکار، روشهای متعددی را پیشنهاد نموده است که در اندیشه امام علی (ع) نیز قابل مشاهده است. برخی از مهمترین این روشها عبارتند از:
1-1- حسبه: حسبه، نهادى است که با الهام از آموزه امر به معروف و نهى از منکر، شکل گرفت و در فرهنگ اسلامى گسترش یافت. حسبه و امر به معروف و نهی از منکر به لحاظ ماهیت با هم یکی هستند اما مهمترین تفاوت آنها در این است که حسبه، هنگامى پدیدار مى‏شود که فریضه امر به معروف و نهى از منکر، از صورت پراکنده و موردى خارج شده، به‏گونه‏اى نظام‏مند پدیدار گردد و کسانى رسما متولى اجراى آن شوند.
امام علی (ع) زمانی که به خلافت رسید سنت حسبه را که از زمان پیامبر (ص) وجود داشت، پی گرفت و آن را بخشى از وظایف خود به‏شمار آورد و در این راستا ‏کوشید با رفتن به بازار و سرکشى به اصناف، وظیفه حسبه را به‏جاى آورد. ایشان غالبا در بازار کوفه مى‏گشت و مردم را به خداترسى، راستگویى، درستکارى و پرهیز از کم‏فروشى فرا مى‏خواند. همچنین آن حضرت، در اوامر و نواهى خود، اصول کلى معاملات عادلانه را بیان، و بازرگانان را به وظایف خود آشنا مى‏کرد.
2-1- اقدامات تامینی: اقدامات تامینی عبارتست از یک رشته وسایل دفاع اجتماعی که به حکم قانون و توسط قاضی و بر اثر وقوع جرم، متناسب با وضع مزاجی و استعداد و منش و سوابق فرد خاطی و خطرناک به کار برده میشود تا او بهبود یابد و با اجتماع سازگار گردد و دست به تکرار جرم نزند.
در بسیاری از موارد که

Leave a Reply