جمله بیمه عمر، بیمه گر خطری را تضمین می کند و بهای این تضمین را که حق بیمه نام دارد از بیمه گذار می گیرد و با توجه به این که آن چه در مقابل حق بیمه پرداخت می گردد ولو این که بیشتر از مبلغ اقساط پرداختی باشد ، تأمین و آرامش خاطر است ، لذا شبهه ربا در بیمه عمر موردی ندارد.
1.
نتیجه‌گیری
با توجه به این که موضوع بیمه عمر به طور مستقیم انسان و آتیه وی می باشد ، لذا از اهمیت شایانی در میان دیگر رشته های متنوع بیمه برخوردار است . بیمه عمر در بعد فردی می تواند با ایجاد آرامش و تأمینی که در سایه پس انداز سرمایه بیمه ای محقق می کند ، پیامدهای ناگوار اقتصادی و اجتماعی فوت سرپرست خانوار را کاهش دهد . بیمه عمر با فراهم ساختن پس انداز ملی و سرمایه گذاری های کلان ، تأثیر مهم اقتصادی و اجتماعی را برای خانواده ها در بعد کلان به همراه خواهد داشت . از آن جایی که طول مدت بیمه های عمر اغلب بیش از یک سال و حتی بیش از یک دهه است ، جنبه پس اندازی در این بیمه نقش بارزی داشته و برای مشارکت های عظیم اقتصادی در سطح کلان ، سرمایه کلانی ایجاد می کند و می تواند نیروی محرک عظیمی برای اقتصاد باشد .
برای تصحیح شرعی عقد بیمه عمر دو رویکرد وجود دارد ؛ رویکرد اول با قبول نظریه توقیفی بودن عقد است که سعی در تطبیق بیمه عمر با یکی از عقود معهود داشته تا با انطباق بیمه عمر با عقود معین فقهی ، بیمه عمر نیز در حکم صحت از آن ها تبعیت نماید . بر این اساس عقد بیمه عمر با عقود ضمان ، صلح ، هبه ، جعاله ، مضاربه و حق عمری مقایسه شد و در یک تطبیق فقهی به این نتیجه رسیدیم که با توجه به وجوه تمایزی که بین این عقد مستحدث و عقود معهود وجود دارد ، هیچ کدام از آن ها نمی تواند خاستگاهی قطعی برای تصحیح عقد بیمه عمر فراهم کند و در این میان ، عقد ضمان و صلح بیش از سایر عقود معهود قابل انطباق با بیمه عمر می باشد و در صورت ایجاد شرایطی در هنگام تحقق عقد بیمه عمر ، می توانیم حکم به تصحیح بیمه عمر از راه ضمان و صلح بنمائیم . از همین رو برخی فقیهان به صحت و مشروعیت بیمه از راه انطباق بیمه با ضمان و صلح ، فتوا داده اند .
رویکرد دوم در تصحیح عقد بیمه عمر این است که این عقد را به عنوان یک عقد مستقل و در عرض دیگر عقود معاوضی ، با عمومات ادله صحت عقود سنجیده و میزان سازگاری آن را با این ادله مشخص نماییم . مبنای این رویکرد نظریه عدم توقیفی بودن عقود و عدم انحصار آن ها در عقود معهود و معین فقهی می باشد . با توجه به بررسی های انجام شده ، ادله عدم توقیفی بودن عقود کامل تر بوده و بر این اساس بیمه عمر ، عقدی است که دارای خصوصیات و ویژگی های خاص خود می باشد و در عرف جامعه ارتباطى با عناوین دیگر فقهى ندارد .
بنابراین بیمه عمر که با رضایت و توافق و اعمال حاکمیت اراده طرفین منعقد می گردد ، عقدی مستقل است که بیمه‏گر و بیمه‏گذار با شرایط ویژه‏اى بین خود منعقد کرده و ملتزم به مراعات آن مى‏باشند و عدم ذکر آن در کتب معروف و مدون فقهی ، دلیل بر بطلان آن نیست . بر همین مبنا عقد بیمه عمر به عمومات و اطلاقات ادله صحت عقود عرضه شد تا صحت بیمه عمر به عنوان یک عقد مستقل مورد ارزیابی فقهی قرار بگیرد .
با توجه به بررسی هایی که در این پژوهش بر روی شبهه هایی که در بیمه عمر مطرح است ، انجام گرفت ، به این نتیجه می رسیم که ادله هیچ کدام از این اشکالات تمام نبوده و نمی توان با تکیه بر این اشکالات ، به صحت این عقد که عقدی عقلایی بوده و شامل عمومات و اطلاقات ادله صحت عقود می باشد ، خللی وارد کرد .
بنابراین عقد بیمه عمر به عنوان یک عقد مستقل و صحیح مورد پذیرش بوده و هیچ یک از موانع صحت عقود در آن راه ندارد .
1.
منابع و مآخذ
الف) کتاب‌ها
1. ‏ آیینی ، حمید ، آزادی عقیده و بیان ، به همراه دو نوشته حقوقی دیگر ، ( انتشارات فردوس ، 1373 ش )
2. ابن منظور ، محمد بن مکرم ، لسان العرب،‏ ج 3 و 10، ( بیروت : دار صادر، چاپ سوم 1414 ه ق )
3. ابن حمزه، محمد بن علی بن حمزه طوسی، الوسیله إلی نیل الفضیله، ( قم :،مکتبه آیه الله المرعشی النجفی- رحمه الله، چاپ اول 1408 ه ق )
4. ابن عابدین ، محمد امین بن عمر ،‌حاشیه ردّ المحتار علی الدر المختار ، ج 4 ( بیروت : دارالفکر ،‌چاپ دوم 1386 ه ق )
5. ابن منظور ، محمد بن مکرم ، لسان العرب، ج 13، ( قم : نشر أدب الحوزه، 1405ه ق )
6. احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج 5، (قم: دارالکتب العلمیه اسماعیلیان نجفی، بی‌تا)
7. إسحاق الفیاض ، محمد ، منهاج الصالحین ، ج 2 ، ( قم : مکتب سماحه الشیخ محمد إسحاق الفیاض ، چاپ اول ، بی تا )
8. اصفهانی، ابو الحسن، وسیله النجاه ؛ حواشی حضرت امام‏خمینی، ( قم : مؤسسه‏ی تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ‏1380ش )
9. امامی، حسن، حقوق مدنی، ( کتابفروشی اسلامی، چاپ ششم، بی تا )
10. انصاری، شیخ مرتضی، کتاب المکاسب المحرمه و البیع و الخیارات، ج 3، ( قم : ‏منشورات دار الذخائر، چاپ اول 1411 ه ق )
11. انصاری، شیخ مرتضی، ‏کتاب المکاسب‏، ج 3، ( قم : کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری،‏چاپ اول ‏1415 ه ق )
12. بجنوردی، حسن بن آقا بزرگ موسوی ، القواعد الفقهیه، ج‏ 3، ( قم : نشر الهادی، چاپ اول ‏1419 ه ق‏ )
13. بحرانى ، یوسف بن احمد بن ابراهیم ، الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره، ج 21، ( قم : دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول1405 ه ق )
14. بهجت، محمد تقی، جامع المسائل، ج‏3، ( قم : چاپ‏اول )
15. بی آزار شیرازی، عبد الکریم، رساله نوین، ج 2، ( مؤسسه انجام کتاب، 1359 ش )
16. تاج بخش، محمد باقر، بیمه و انواع و شرایط آن، ( چاپ رنگین، 1337 ش )
17. جابری عربلو، محسن، فرهنگ اصطلاحات فقه اسلامی، ( تهران : انتشارات امیر کبیر، چاپ اول 1362ش )
18. جعفری لنگرودی ، محمد جعفر ، دوره حقوق مدنی : عقد ضمان ،‌( تهران : کتاب های جیبی ،‌چاپ اول 1352ش )،
19. جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، ( تهران : گنج دانش، چاپ چهارم 1368 ش )
20. جعفری لنگرودی، محمد جعفر، حقوق تعهدات، ج 1، ( تهران : انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1363 ش )
21. جعفری لنگرودی، محمد جعفر، دائره المعارف حقوق مدنی و تجارت، ج 1، ( تهران : بنیاد راستار، چاپ اول 1357 ش )
22. جعفری لنگرودی، محمد جعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، ج 2 ( تهران : کتابخانه گنج دانش، چاپ اول 1378 )
23. جمالیزاده، احمد، بررسی فقهی عقد بیمه، ( قم : انتشارات دفتر تبلیغا اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ اول 1380 )
24. جناتی شاهرودی، محمد ابراهیم، منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی
25. جوهری، اسماعیل بن حمّاد، صحاح : تاج اللغه و صحاح العربیه، ج 2، ( بیروت : دارالعلم للملایین، چاپ چهارم 1407 ه ق )
26. حرّ عاملی، محمد بن حسن بن علی، وسائل الشیعه إلی تحصیل مسائل الشریعه، ج 18، ( قم : مؤسسه آل البیت علیهم السلام، چاپ اول 1409 ه ق )
27. حرّ عاملی، محمد بن حسن بن علی، وسائل الشیعه إلی تحصیل مسائل الشریعه، ج 15، ( بیروت : دار إحیاء التراث العربی، چاپ پنجم1403ه ق )
28. حسینی روحانی ، محمد صادق ،‌فقه الصادق ، ج 20 ، ( قم : مؤسسه دارالکتاب ، چاپ سوم 1414 ه ق )
29. حلبى ، ابن زهره ، حمزه بن على حسینى ، غنیه النزوع إلی علمی الأصول و الفروع، ( قم : مؤسسه امام صادق علیه السلام، چاپ اول 1417 ه ق )
30. حلّى ، ابن ادریس، محمد بن منصور بن احمد ، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، ج 2، ( قم : دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم 1410 ه ق )
31. حلّی، جمال الدین احمد بن محمد اسدی، المهذب البارع فی شرح المختصر النافع، ج 2، ( قم : ‏دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول 1407 ه ق‏ )
32. حلی، شیخ حسین، بحوث فقهیه، ( بیروت : مؤسسه المنار، ‏چاپ چهارم 1415 ه ق )
33. حلی، علامه حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، إرشاد الأذهان إلی أحکام الإیمان ‏،‏ ج 1، ( قم : دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول 1410 ه ق )
34. حلی، علامه حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، تحریر الأحکام الشرعیه علی مذهب الإمامیه، ج 1، ( قم : مؤسسه آل البیت علیهم ‏1315 ق )
35. حلی، علامه حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، ‏تذکره الفقهاء، ج 14، ( قم : مؤسسه آل البیت علیهم السلام‏، چاپ‏اول )
36. حلی، علامه حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، تذکره الفقهاء، ج 2 (مؤسسه آل البیت علیهم السلام )
37. حلی، علامه حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، قواعد الأحکام فی معرفه الحلال و الحرام‏، ج‏ 2، ( قم : ‏دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول 1413 ق‏ )
38. حلی، علامه حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه، ج 6، ( قم : دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم 1413 ه ق )
39. حلی، علامه حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، منتهی المطلب فی تحقیق المذهب، ‏( ‏چاپخانه حاج‏احمد آقا و محمود آقا، چاپ اول 1333 ه ق‏ )
40. حلّی، فخر المحققین، محمد بن حسن بن یوسف اسدی، إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، ج 3، ( قم : مؤسسه اسماعیلیان چاپ اول ‏1387 ه ق)
41. حلّی، محقق نجم الدین جعفر بن حسن، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام‏، ج 2، ( قم : مؤسسه اسماعیلیان، چاپ دوم 1408 ه ق )
42. خامنه ای، محمد، بیمه در حقوق اسلام، (تهران : دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1359 ش )
43. خمینی، روح الله موسوی ، تحریر الوسیله، ج 2، ( قم : ‏مؤسسه دار العلم، چاپ اول )
44. خمینی، روح الله موسوی ، توضیح المسائل، ( انتشارات ارشاد اسلامی، چاپ سوم 1365ش)
45. خمینی، روح الله موسوی ، کتاب البیع ‏، ج‏ 4، ( تهران : ‏مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی قدس سره، بی تا )
46. خمینی، روح‌الله موسوی ، تهذیب الأصول‏، (قم: ‏کتابفروشی اسماعیلیان، چاپ اول ‏1382ق)
47. خوئینی ، غفور ، حقوق تعهدات ، ( تهران : نشر زهد ، چاپ اول 1379 ش )
48. خویی، ابو القاسم موسوی ، مبانی العروه الوثقی، ج 1، ( بی جا، بی تا )
49. خویی، ابو القاسم موسوی ، مصباح الفقاهه فی المعاملات، ج 3، ( بیروت : دار الهادی، چاپ اول 1412 ه ق )
50. خویی، ابو القاسم موسوی ، منهاج الصالحین، ج 2، ( قم : نشر مدینه العلم، چاپ بیست و هشتم 1410 ه ق )
51. خویی، ابو القاسم موسوی ، موسوعه الإمام الخوئی ( ‏شرح استدلالی عروه الوثقی )
52. دستباز، هادی، اصول و کلیات بیمه های اشخاص، ج 1 ( تهران : انتشارت دانشگاه علامه طباطبایی، چاپ دوم 1377ش )،
53. دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخدا، ج 3، ( تهران : انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، چاپ اول 1372 )
54. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ( بیروت و سوریه : دار العلم، الدار الشامیه، چاپ اول 1412 ه ق‏ )
55. راوندى ، قطب الدین سعید بن عبداللَّه بن حسین ، فقه القرآن ، ( قم : ‏مکتبه آیه الله المرعشی النجفی- رحمه الله ، چاپ دوم 1405 ه ق )‏
56. رواس قلعه جی، محمد، معجم اللغه الفقهاء، ( بیروت : دار النفائس، چاپ دوم 1408 ه ق)
57. روحانی، محمد صادق، المسائل المستحدثه، ( قم : مدسه الامام الصادق (ع) ، 1397 ه ق )
58. زبیدی، محمد مرتضی، شرح تاج العروس من جواهر القاموس، ج 2، ( مصر : دار احیاء التراث العربی،چاپ اول 1306 ه ق )
59. السالوس، علی أحمد، موسوعه القضایا الفقهیه المعاصره و الاقتصاد الاسلامی، ( بیروت : موسسه

مطلب مشابه :  تحقیق درمورد ۲۰۱۳، ۲۰%، (۳۱-۳۳)، (۳۰)

Leave a Reply