بسیاری از موارد، حرکت در راستای رویکرد اجتماعی پیشگیری از جرم با مقاومتهای زیادی روبرو میشوند و در نتیجهی این امر، دولتها ناچار میشوند به تبلیغ کنترل موثر از جرم از طریق رویکرد سیستم عدالت کیفری ادامه دهند. این موضوع، ارتباط زیادی با فشار عمومی دارد که به دنبال مجازاتهای شدیدتر برای بزهکاران است و پیشگیری از جرم را مسوولیت منحصر دولت میداند.

گفتار دوم- پیشگیری اجتماعی از منظر امام علی (ع)
همانطورکه پیش از این بیان شد پیشگیری اجتماعی به دنبال آن است که با ایجاد اصلاحات در فرد و جامعه به صورت پایدار و همیشگی از وقوع جرم جلوگیری نموده و اعضای جامعه را از طریق آموزش، تربیت، تشویق و تنبیه با قواعد اجتماعی آشنا کند تا علل اجتماعی یا فردی اثرگذار بر بزهکاری از بین برده شود. در سیاست جنایی امام علی (ع) در درجه نخست به پیشگیری اجتماعی، پس از آن پیشگیری وضعی و سپس پیشگیری کیفری مورد عنایت و توجه قرار میگیرد اما از جهت اجرا هر سه مکمل یکدیگر بوده و همزمان میبایست به اجرا در آیند. با توجه به آنکه اندیشه و سیره امیرالمومنین (ع) گویای اهمیت این نوع پیشگیری از منظر ایشان است در این گفتار به تبیین پیشگیری اجتماعی از منظر آن امام در بعد فردی و حکومتی پرداخته خواهد شد.

الف- مولفههای فردی پیشگیری اجتماعی
منظور از مولفههای فردی پیشگیری اجتماعی، آن دسته از مولفههایی هستند که بیشتر ناظر به خود فرد است و با روابط او با اجتماع کمتر ارتباط دارد. دو مورد از مهمترین این مولفهها عبارتند از: تقوا و ایمان، اخلاق فاضله و اصلاح ارتباطات اجتماعی.
1- توجه به تقوا و ایمان
اعمال آدمی از اعتقادات وی سرچشمه میگیرد و هر قدر عقیده انسان نسبت به دین بیشتر باشد او را در انجام فرایض دینی و ترک محرمات، مقیدتر مینماید. تحقیقهای جامعهشناسی نشان داده است که ارتکاب جرم در میان اجتماعهای مقید به دین، نسبت به سایر اجتماعات، کمتر است. حضرت علی(ع) در بیشتر فرمان‌ها و نامه‌های خود، کارگزاران خود را نخست دعوت به تقوا و ایمان به خداوند کریم می‌نمودند. حتی در وصیت نامه خود فرزندانش را نخست، سفارش به تقوی می‌نماید. همچنین در خطبه 155 نهجالبلاغه ضمن شکایت از زمانهی خودشان و سست بودن عقاید مردم می‌گویند: با شبهه‌های دروغ و هواهای سهوآمیز، حرام خدا را حلال شمارند و شراب را نبیذ نام گذارند و حلال کنند و ربا را عنوان خرید و فروش دهند، رشوه را هدیه خوانند.» از سخنان حضرت به خوبی روشن می‌شود که وقتی ایمان و تقوا به سستی گرایید انسان به دنبال طفرهروی و توجیه بر آمده و در نتیجه، دست به ارتکاب جرم میزند.
بیشک یکی از فرایضی که میتواند نقش بازدارندگی نسبت به بسیاری از اعمال داشته باشد نماز است؛ زیرا نمازهای یومیه نوعی تذکر مستمر، خودخواسته و آگاهانه هستند که انسان را از تنگناهای فراموشی و غفلت میرهانند. امام علی (ع) با توجه به اهمیت نماز در پیشگیری از جرم در قسمتی از وصیتنامه خود به امام حسن و حسین (ع)، در مورد آن، چنین فرمودهاند: «اللّه اللّه فیالصلاه فانّها خیرالعمل و انّها عمود دینکم؛ از خدا بترسید، در مورد نماز؛ چرا که ستون دین شماست.»
2- اخلاق فاضله

دانلود پایان نامه

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوندبرای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  40y.ir  مراجعه نمایید.

رشته حقوق همه گرایش ها : عمومی ، جزا و جرم شناسی ، بین الملل،خصوصی…

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

اخلاق فردی به مثابه نظام نظارتکننده درونی، عمل نموده و اخلاق اجتماعی نیز نوعی نظارتکننده غیررسمی است که به مراتب کارامدتر از ابزارهای نظارت رسمی همچون قانون است. تحقیقات روانشناختی نشان میدهد که جنایت و بزهکاری، با درجه پایین استدلال اخلاقی همراه است و حتی بین نوع جرمی که محکومان، مرتکب میشوند و مرحله رشد اخلاقی آنها رابطه وجود دارد. از آنجایی که اخلاق فاضله میتواند مانع مهمی در برابر هوسها باشد، شریعت اسلام، اخلاق را از اساسیترین ارکان اجتماع میداند و در حمایت از آن میکوشد و با انحراف از این مسیر به شدت برخورد میکند. سیاست جنایی اسلام در چشماندازی وسیع با توصیه به ترویج اخلاق فاضله، نخستین پایگاه پیشگیری از جرم را «فرد» قرار میدهد. تشویق انسانها به تلاش برای دستیابی به مکارم اخلاقی از سویی، ایشان را به سمت تکامل اولوهیت خویش فرا میخواند و از سویی در تغییر جهتی آگاهانه مانع از حرکت ایشان به سوی بزهکاری میشود.
نهجالبلاغه در موارد بسیاری به اخلاق بهعنوان یکی از عوامل مهم در پیشگیری از جرم بهطور صریح یا ضمنی اشاره میکند؛ بر این اساس میتوان گفت: سومین اولویت پیشگیری از جرم در سخنان امام علی، مبارزه با رذایل اخلاقی در سطح فردی و اجتماعی است. امام سرچشمه بسیاری از شرارتها، پلیدیها و فجایع را در رذایلی چون حسد، بغض، خود برتر بینی، تفاخر و غرور بیجا میداند: «کینهتوزی سلاح شرارت است.» از دیدگاه ایشان، اخلاق، دستمایه سعادت دنیایی بشر است. از نظر حضرت «اگر به خدا و قیامت اعتقادی و از آن ترسی نباشد، باز هم لازم است آدمیان به اخلاق درست روی آورند؛ زیرا این امر مایه رستگاری و رهایی آنهاست.» با توجه به این موضوع، ایشان توجه به خودسازی و حسابرسی نفس را سبب سلامت فرد و جامعه دانستهاند.
3- اصلاح ارتباطات اجتماعی
یکی دیگر از اولویتها و برنامهها در سخنان و سیره امام علی (ع) برای پیشگیری از جرم، تصحیح ارتباطات اجتماعی و کوشش در جهت بهینه سازی فرایند اجتماعی شدن و جامعه پذیری است. در گفتار امام علی (ع)، آموزههای ارزشمندی را میتوان یافت که اهتمام حضرت به خشکاندن زمینههای اجتماعی رشد و پرورش بزه حکایت دارد. برخی از این موارد به شرح زیر است:
1-4- سفارش به پرهیز از پیروی از الگوهای منحرف: در برخی موارد میتوان عالمانی را مشاهده نمود که به سبب دانش خویش از نوعی احترام برخوردار بوده و مورد تقلید عموم هستند؛ اما به سبب فساد درون و گرفتار بودن در دام هواهای نفسی میتوانند جامعهای را به انحراف و تباهی بکشانند. امام علی (ع) در این زمینه میفرماید:«لغزش و انحراف عالم، مانند شکسته شدن کشتی است که خود در دریا غرق میشود و با آن، گروهی نیز غرق میگردند.» در مورد امیران و حاکمان نیز این موضوع را میتوان مطرح نمود که بنا بر سخن امام علی (ع) تاثیر آنها بر افراد جامعه بیشتر از تاثیر پدران است: «مردم به حاکمان و پیشوایان خود شبیهترند تا به پدران خود.»
امام علی (ع) در آموزههای خود، مردم را از پیروی و اطاعت این گونه الگوهای اجتماعی باز میدارد: «آگاه باشید. زنهار. از پیروی و فرمانبری سران و بزرگانتان، آنان که به اصل و نسب خود مینازند و خود را بالاتر از آنچه هستند میپندارند.» امام علی (ع)، به عالمان و امیران نیز سفارش میکند که به لحاظ مقامشان در جامعه، پیش از هدایت دیگران باید به تعلیم و تادیب خویش بپردازند.
2-4- تقویت پیوندهای اجتماعی: قوام و بقای اجتماع به کیفیت و کمیت پیوندهای افراد آن بستگی دارد. این امر، خود به عواملی چون میزان مدارا و تسامح و تساهل افراد درباره خطاهای دیگران، روحیه همکاری را بکدیگر و عوامل دیگر وابسته است؛ به گونهای که حساسیت بسیار میتواند عاملی در جهت تقابل و تضاد افراد با یکدیگر باشد و از این رو، به بدگویی و بدبینی و حتی جرایم خشونت آمیز منجر شود. ریشه بسیاری از نزاعها و درگیریها را میتوان در حساسیت نابجا و عدم وجود روحیه رفق و مدارا در جامعه جست؛ از این رو، از جمله اقدامهایی که باید در سطح عموم ترویج و تبلیغ کرد، اقدامهایی است که به گسترش و تقویت پیوندهای اجتماعی منجر میشود. امام علی (ع) میفرماید: «با مردم مدارا کن تا از مکر و تزویر آنها در امان مانی.» و نیز میفرماید: «نزدیک شدن به اخلاق مردم (همنوایی و پذیرش اخلاق آنها)، سبب ایمنی و آسودگی از مکر و حیلههای آنان است.» بدیهی است که این سفارشها، کمک به افراد در جهت جلوگیری از بزه دیدگی ایشان است و مدارا با مردم میتواند انسان را از بزهکاری برهاند.
ب- مولفههای حکومتی پیشگیری اجتماعی
منظور از مولفههای حکومتی پیشگیری اجتماعی در اینجا آن دسته از عواملی هستند که تحقق آنها در درجه نخست وظیفه حکومت اسلامی است و یا به تعبیر دیگر، نسبت به جنبه فردی غلبه داشته و از طریق ارتباط فرد با حکومت قابل تحقق میباشند. مهمترین این موارد عبارتند از: 1- امر به معروف و نهی از منکر؛ 2- ارتقای آگاهیهای عموم جامعه و 3- تامین نیازهای اساسی.
1- امر به معروف و نهی از منکر
اگرچه این موضوع که پیشگیری از جرم، تنها، وظفه دولت نیست در نظامهای حقوقی کمتر از دو قرن است که پذیرفته شده است؛ نگاه به اندیشههای امام علی (ع) نشان میدهد آن امام، این موضوع را قرنها پیش بیان داشته است. مروری بر سخنان آن امام، این نکته را به خوبی روشن میسازد که آن حضرت پیشگیری از جرم را وظیفهای همگانی میداند که نه تنها دولت، بلکه یکایک افراد اجتماع و حتی مجرمان بالقوه (بالقوه) و نیز افرادی که احتمال بزهدیده شدن آنها وجود دارد، مسوول پیشگیری هستند. اگرچه از نظر امام علی (ع)، وجود حکومت برای پیشگیری از جرم ضرورت دارد اما نباید تمام وظیفه پیشگیری از جرم را بر گردن حکومت نهاد. بهعقیده ایشان به سامان رسیدن امور اجتماعی و صلاح و معاش مردم در گرو وجود حکومت است و بی حکومتی، نتیجهای جز هرج و مرج و گسترش اقدامهای خودسرانه و نابسامانی عظیم اجتماعی در پی ندارد. هیچ چیز جامعه و مردم آن را به اندازه بی قانونی از مسیر پیشرفت و کمال باز نمیدارد؛ به همین دلیل از دیدگاه آن حضرت، حکومت امیر ستمگر و فاجر از بیحکومتی و بی قانونی بهتر و مطلوبتر است؛ چرا که بیحکومتی عامل فتنههای همیشگی است: «شیر درنده، بهتر از سلطان ستمکار و سلطان ستمکار، بهتر از فتنههای همیشگی است».
تاکید بر امر به معروف و نهی از منکر توسط امام علی(ع) را میتوان یکی دیگر از ابعاد جنبه همگانی داشتن پیشگیری از جرم در اندیشههای آن حضرت دانست. این سخن ایشان که «تمام کارهای نیک و حتی جهاد در راه خدا، در مقابل امر به معروف و نهی از منکر به اندازه‌ی آب دهانی در مقابل دریایی پهناور بیش نیست»، خود دلالت بر اهمیت موضوع از منظر ایشان در پیشگیری از جرم دارد. همچنین، آن حضرت، خطاب به امام حسن (ع) میفرماید: «امر به معروف کن تا از اهل معروف باشی». برابر این روایت، از جمله آثار مثبت امر به معروف آن است که شخص «آمر»، در زمره‌ی افراد نیکوکار جامعه قرار می‌گیرد؛ به عبارت دیگر، اولین فایده‌ی امر به معروف، به خود امر‌کننده می‌رسد؛ چراکه طبعاً انسان خردمندی که به اصلاح دیگران همت می‌گمارد و آنان را به کارهای نیک فرا می‌خواند، در وهله‌ی اول خودش از آن متأثر می‌شود و آن را به کار می‌بندد. در نتیجه امر به معروف، خودش را هم تعلیم و آموزش می‌دهد و از خطاها و اشتباهات احتمالی خودش نیز جلوگیری می‌نماید که البته بیشک این امر موجب پیشگیری از جرم خواهد شد.
پیشگیری از جرم توسط عموم مردم و کمک به حاکم جامعه اسلامی برای پیشگیری از جرم، در نهایت ساکنان جامعه اسلامی را منتفع خواهد ساخت؛ زیرا محیطی امن برای آنان بوجود میآورد. این موضوع در اندیشههای امام علی (ع) یکی از ضرورتهای پیشگیری از جرم میباشد. بر همین اساس است، امام از جمله حقوق شهروندان بر حاکم را حرکت او در جهت اصلاح و سعادت آنها میداند. پیشگیری از جرم اقدامی در همین جهت است و چون امام کوشش در جهت اصلاح مردم را بسیار مهم میداند، اهمیت پیشگیری از جرم نیز فهمیده میشود. ایشان در خصوص کوشش در جهت اصلاح مردم میفرماید: «کوشش در جهت اصلاح مردم از برترین سعادتها است.»
امروزه این موضوع پذیرفته شده است اهمیت پیشگیری از جرم به سبب هدفی است که از اجرای آن دنبال میشود؛ یعنی جدا از اینکه نفس این عمل، نوعی عمل به معروف است و از این جهت خیر است (چون مقدمه رسیدن به اهداف عالیتری است)، بسیار اهمیت دارد؛ زیرا زمینههای رشد و تعالی آدمی در پرتو پیشگیری از جرم فرصت ظهور و نمود مییابد. به بیان دیگر، از بین بردن زمینههای بزهکاری و انحراف، خود مقدمه و مدخلی برای

Leave a Reply